2 listopada wspominamy tych, którzy po śmierci dostąpili zbawienia, ale przebywają jeszcze w czyśćcu. Z punktu widzenia ostatecznego wyboru za Bogiem lub przeciw Bogu człowiek stoi w obliczu alternatywy: albo będzie żył z Panem w szczęśliwości wiecznej, albo pozostanie z dala od Jego obecności. Pomiędzy pielgrzymowaniem w doczesności i wieczną chwałą w niebie istnieje taki stan, w którym cierpią dusze ludzi sprawiedliwych, choć dotkniętych "zmazą grzechu powszedniego", lub takie, które nie odpokutowały za grzechy na ziemi. Chodzi więc o te dusze, które zeszły z tego świata w łasce uświęcającej i są w przyjaźni z Panem Bogiem. Nie mogą wszakże wejść do nieba, gdyż mają jeszcze pewne "długi" do spłacenia Bożej sprawiedliwości. Droga do pełnej szczęśliwości wymaga oczyszczenia, co wiara Kościoła przedstawia za pomocą nauki o czyśćcu. Każdy ślad przywiązania do zła winien zostać usunięty; każde skrzywienie duszy - wyprostowane. Oczyszczenie winno być całkowite. Czyściec oznacza nie miejsce, lecz stan życia. Ci, którzy po śmierci żyją w stanie oczyszczenia, znajdują się już w miłości Chrystusa, który ich podnosi z resztek niedoskonałości.
Stan oczyszczenia nie oznacza jednak przedłużenia sytuacji ziemskiej, jak gdyby po śmierci była dana ostateczna możliwość zmiany własnego przeznaczenia. Nauczanie Kościoła w tym względzie jest niedwuznaczne. Jeśli ktoś po śmierci znajdzie się w czyśćcu, ma już zapewnione zbawienie - nie może trafić do piekła. Natomiast osoba potępiona nie dostąpi już łaski oglądania oblicza Boga.
Prawdę o istnieniu czyśćca Kościół ogłosił w formie dogmatu na Soborze w Lyonie w 1274 r. Potwierdzona została ona i szczegółowo wyjaśniona w osobnym dekrecie o czyśćcu na Soborze Trydenckim (1545-1563).

W Piśmie świętym istnieje kilka miejsc, które naprowadzają nas na istnienie czyśćca. W Drugiej Księdze Machabejskiej mamy opis bitwy pod Adulla, w której poniosło śmierć wielu żołnierzy. Ich dowódca, Juda Machabeusz, złożył za nich ofiarę przebłagalną. Zatem już w II w. przed Chrystusem Izraelici wierzyli, iż istnieje miejsce, w którym przebywają dusze odbywające pokutę za grzechy i że można tym duszom iść z pomocą, aby na końcu świata przy powszechnym zmartwychwstaniu ciał, mogły być zaliczone do zbawionych.
Dogmat Kościoła opiera się przede wszystkim na tradycji, na powszechnej i od początków chrześcijaństwa sięgającej praktyce odprawiania modlitw za zmarłych. Już Tertulian (160-240) pisze: "W dzień rocznicy składamy za zmarłych ofiary". Nie pisze, że składa się ofiary ku czci zmarłych, gdyż byłoby to uważane za bałwochwalstwo, ale podaje, że "za zmarłych" składano ofiary. Było więc już wtedy przekonanie, że zmarli potrzebują od nas pomocy. Gdzie indziej przytacza tenże pisarz chrześcijański informację o pewnej niewieście, która modli się za swojego męża i prosi dla niego o ochłodę.
W katakumbach na grobach chrześcijańskich spotykamy często napisy, gdzie w usta zmarłego lub jego rodziny kładzie się słowa prośby o modlitwę do Boga w intencji tego, który odszedł z tej ziemi. Nie spotykamy natomiast podobnych napisów na grobach męczenników, co świadczy wyraźnie o przekonaniu wiernych, że modłów naszych już nie potrzebują. Św. Efrem (+ 373) poleca w swoim testamencie, aby dnia trzydziestego od jego śmierci odbyło się nabożeństwo za niego, "bowiem ofiary złożone przez żywych pomagają umarłym". O istnieniu czyśćca piszą niemniej jasno św. Augustyn (+ 430), św. Cezariusz z Arles (+ 543) i św. Grzegorz Wielki (+ 604).

Według wizji, jakie otrzymywała św. Katarzyna Genueńska, największą karą dla duszy czyśćcowej jest jej tymczasowa rozłąka z Bogiem. Dusza dopiero po śmierci poznaje, kim jest Bóg, poznaje Go jako pełnię miłości, piękna i świętości. Za wszelką cenę chce się z Nim połączyć, a jednak nie jest jeszcze tego godna. Sama więc pragnie szukać miejsca, gdzie mogłaby się oczyścić. Tym właśnie miejscem jest czyściec. Ogniem zaś, który będzie ją palił, będzie miłość, pragnąca nieprzeparcie połączyć się z Bogiem. Dusze czyśćcowe cierpią ból rozłąki, żar pragnienia, aby się połączyć z podmiotem swojej najwyższej miłości. Dusze czyśćcowe równocześnie będą opływały w szczęście, że są miłowane, że Bóg je uważa za swoich przyjaciół i czeka na nie.

Wśród teologów nie ma pewności, czy dusze czyśćcowe mogą pomagać nam na ziemi i za nami orędować. Zdania są podzielone. Prawdopodobnym zdaje się jednak powszechne przekonanie wiernych, że chociaż dusze czyśćcowe same sobie pomóc nie mogą, to jednak mogą nas wspierać na ziemi. Są przecież Bożymi przyjaciółmi, a więzów krwi i przyjaźni tajemnica świętych obcowania nie tylko nie rozluźnia, ale je jeszcze bardziej zacieśnia. W niedługim może czasie będą z Nim dzielić wieczną chwałę. Można mieć zatem nabożeństwo do dusz czyśćcowych i modlić się do nich w różnych potrzebach. W Polsce istnieje zgromadzenie sióstr, założone przez o. Honorata Koźmińskiego (+ 1916), Wspomożycielek Dusz Czyśćcowych. Szczególnie rozwinięte nabożeństwo do dusz czyśćcowych obserwuje się w Italii.
Św. Piotr Damiani (+ 1072) był pierwszym, który napisał traktat o Najświętszej Maryi Pannie jako Pośredniczce dusz czyśćcowych. Podaje w nim, że Matka Boża miała się objawić niejakiej Marozji i oznajmić jej, że w uroczystość swojego Wniebowzięcia ma przywilej zabierania z czyśćca do nieba wiele dusz. Św. Gertruda (+ 1302) pisze, że była świadkiem, jak Maryja wybawiła z czyśćca duszę brata zakonnego, Hermana, który wyróżniał się nabożeństwem do Niej. Wyznaje dalej, że Matka Boża oręduje skutecznie za duszami czyśćcowymi. Zachęca też do gorliwych modlitw. Także św. Franciszka Rzymianka (+ 1440) wyraża opinię, że Matka Boża ma moc wybawiania dusz czyśćcowych. Czyni to szczególnie w swoją największą uroczystość - Wniebowzięcia. Św. Bernard (+ 1153) nazywa Maryję wprost "Wybawicielką dusz czyśćcowych". Od średniowiecza datuje się przekonanie, że Maryja wybawi w pierwszą sobotę po śmierci z czyśćca te dusze, które nosiły szkaplerz karmelitański i zachowały cnotę czystości.

Ci, którzy znajdują się w sytuacji oczyszczania, są związani zarówno z błogosławionymi, którzy już w pełni cieszą się życiem wiecznym, jak i z nami, którzy podróżujemy na tym świecie do domu Ojca. Dlatego tak ważna jest nasza modlitwa za zmarłych. Oni nie mogą już nic uczynić dla swojego zbawienia, my jednak możemy i powinniśmy. Kwiaty i znicze to jedynie zewnętrzne oznaki naszej o nich pamięci. Tak naprawdę zmarli potrzebują naszej modlitwy. Módlmy się za nich nie tylko w święta i rocznice śmierci, ale także na co dzień.

Najpiękniejszą ofiarą jest ofiara Mszy św. w intencji zmarłych, by ich dusze doznały oczyszczenia i by mogli wejść do Królestwa Chrystusowego. Możemy też w intencji zmarłych składać zyskane odpusty. Za pobożne odwiedzenie cmentarza w dniach od 1 do 8 listopada i jednoczesną modlitwę za zmarłych można uzyskać odpust zupełny. Więcej o odpustach - kliknij tutaj...


Więcej o obchodzonym 2 listopada wspomnieniu wszystkich wiernych zmarłych znajdziesz tutaj.

Poniżej natomiast więcej artykułów: o Czyśćcu, o życiu wiecznym i rzeczach ostatecznych człowieka, o zmartwychwstaniu ciała i o konieczności modlitwy za naszych zmarłych.

Jan Paweł II
Czyściec - niezbędne oczyszczenie przed spotkaniem z Bogiem
Audiencja generalna, 04.08.1999
Format HTML

Bill Dodds
Przewodnik po niebie, piekle i czyśćcu
Format HTML

o. Augustyn Jankowski OSB
O tym, co po drugiej stronie
Format HTML

Katolik.pl
Możliwość pośmiertnego oczyszczenia
Format HTML

Katolik.pl
Cierpienie oczyszczające
Format HTML

Piotr Kostyło SJ
Czyśćcowa obsesja czasu
Format HTML

ks. Marek Spyra
Miłość jak ogień, czyli tajemnica czyśćca
Format HTML

Artur Marek Wójtowicz
Czyściec
Format HTML

ks. Waldemar Wesołowski
Czyściec - przedsionek nieba
Format HTML: część I
Format HTML: część II

Egzorcyzmy
Walka duchowa
Format HTML: Co to jest czyściec?
Format HTML: Biblia o czyśćcu
Format HTML: Katechizm o czyśćcu
Format HTML: Jan Paweł II o czyśćcu
Format HTML: Czyściec w wizjach świętych

Jacek Salij OP
Czyściec i modlitwa za zmarłych
Format HTML

ks. dr Michał Kaszowski
Czyściec
Format HTML

Jacek Salij OP
Ogień czyśćcowy
Format HTML

Gość Niedzielny
Między niebem i ziemią
Format HTML

Katolik.pl
Życie wieczne - odpowiedzi na najważniejsze pytania
Format HTML

Wiara.pl
Śmierć, sąd, niebo, piekło, czyściec... zmartwychwstanie
Format HTML

bp Kazimierz Romaniuk
Rzeczy ostateczne człowieka
Format HTML

ks. Paweł Borto
Spojrzenie ku wieczności...
Format HTML

ks. Jerzy Szymik
Eschatologia, czyli teologia nadziei
Format HTML

Wiara.pl
Słowniczek pojęć eschatologicznych
Format HTML

Ryszard Tłuczek
Wieczność
Format HTML

Katarzyna Czerniawska
Życie nasze zmienia się, ale się nie kończy
Format HTML

ks. Józef Dębiński
Co to znaczy wierzyć w życie wieczne?
Format HTML

Patrycja Skrobańska
"Czas ucieka - wieczność czeka"
Format HTML

ks. Zenon Mońka
"Życie twoich wiernych, o Panie, zmienia się..."
Format HTML

ks. Tomasz Horak
Życiem zdumieni
Format HTML

ks. Tadeusz Czakański
A nadzieja zawieść nie może
Format HTML

Krzysztof Szewczyk
Upraszajmy zmarłym Boże miłosierdzie
Format HTML

ks. Zbigniew Żynda
"Życie twoich wiernych, o Panie, zmienia się, ale się nie kończy..."
Format HTML

ks. Janusz Królikowski
Zaproszeni do nieba, czyli gdzie i do kogo?
Format HTML

ks. prof. Józef Makselon
Świadomość piekła i nieba
Format HTML

Jacek Salij OP
Niebo jest dla wszystkich
Format HTML

ks. Waldemar Wesołowski
Czy piekło naprawdę istnieje?
Format HTML

Dariusz Kowalczyk SJ
Zmartwychwstanie ciał, czyli tajemnica śmierci i świętości
Format HTML

Dariusz Kowalczyk SJ
O czym właściwie mówimy, kiedy wyznajemy wiarę w zmartwychwstanie ciał?
Format HTML

Wiara.pl
Wierzę w ciała zmartwychwstanie
Format HTML

Jacek Salij OP
Zmartwychwstanie ciał
Format HTML

Jacek Salij OP
Komu trudno wierzyć w zmartwychwstanie ciał?
Format HTML

dr Lech Szyndler
Czy wierzysz w ciał zmartwychwstanie?
Format HTML

ks. Paweł Bejger
Czekam na ich zmartwychwstanie
Format HTML

o. Beno Mikocki OFM
Zmartwychwstanie umarłych
Format HTML

ks. Tomasz Węcławski
Przeżyć własną śmierć
Format HTML

Andrzej Ogniewski
Życie silniejsze jest od śmierci
Format HTML

Bea
Czas przemijania
Format HTML

Krystyna Pawłowska
Refleksje o przemijaniu
Format HTML

ks. prof. Lucjan Balter
Co wiemy o śmierci?
Format HTML

Celta
Czas umierania
Format HTML

ks. Ireneusz Skubiś
Majestat śmierci
Format HTML

Justyna Wołoszka
Twój czas to dzisiaj
Format HTML

o. Jan M. Sochocki OFM Cap
Zamyślenie listopadowe
Format HTML

Franciszek Girjatowicz
Listopadowe refleksje
Format HTML

ks. Paweł Staniszewski
"Memento mori"
Format HTML

Anna Litwin
Listopadowe zadumania
Format HTML

ks. Ireneusz Skubiś
Listopadowa lekcja prawdy o człowieku
Format HTML

ks. Andrzej Supłat
Jest taki dzień...
Format HTML

ks. Zdzisław Chlewiński
Myśli o śmierci
Format HTML: część I
Format HTML: część II
Format HTML: część III
Format HTML: część IV
Format HTML: część V

Robert Czop
O dobrej śmierci jako drodze do nieba
Format HTML

Jolanta Wyleżyńska
Kilka uwag o cierpieniu i sztuce umierania
Format HTML

Wojciech Wielgoszewski
Czy tylko spoza grobu? O staropolskim pojmowaniu śmierci
Format HTML: część I
Format HTML: część II

Michał Gryczyński
Nie dla każdego pogrzeb kościelny
Format HTML

ks. Stanisław Hołodok
Pogrzeb chrześcijański
Format HTML: część I
Format HTML: część II
Format HTML: część III
Format HTML: część IV
Format HTML: część V
Format HTML: część VI
Format HTML: część VII

Kongregacja Nauki Wiary
List o pogrzebie kościelnym Complures Conferentiae
Format HTML

Artur Karbowiak
Cmentarze - ciche przystanie pielgrzymów utrudzonych życiem
Format HTML

ks. Józef Dębiński
Pochyleni nad grobami naszych zmarłych...
Format HTML: część I
Format HTML: część II

ks. Paweł Drozd
Po co stajemy nad grobami?
Format HTML

Agnieszka Dziarmaga
Na groby
Format HTML

Magdalena Kozieł
Pamiętając o zmarłych
Format HTML

Beata Tomczyk
Pamiętajmy o naszych bliskich zmarłych
Format HTML

Agnieszka Raczyńska-Lorek
Stojąc nad grobem...
Format HTML

Marta Anna Dacko
Nadzieja w blasku świec
Format HTML

ks. Jan Twardowski
Śpieszmy się
Format HTML

ks. Andrzej Dańczak
Czy po śmierci duch człowieka może być pośród nas, choć go nie widzimy?
Format HTML

ks. Zenon Mońka
Zjednoczeni z tymi, którzy odeszli
Format HTML

ks. Zbigniew Morawiec SCJ
Jesień życia
Format HTML

Bogdan Nowak
Czy umarli objawiają się żywym?
Format HTML

Wanda Jurek
"Kiedyś... spotkamy się znów"
Format HTML

o. Krystian Olszewski OFM
Pamiętajmy o naszych zmarłych
Format HTML

"Niedziela"
Modlitwa za umarłych rzeczą świętą
Format HTML

Alina Ziętek-Salwik
Pomoc dla dusz czyśćcowych
Format HTML

ks. Henryk Zieliński
Grzech za zmarłych?
Format HTML

bp Kazimierz Romaniuk
"Byłoby rzeczą zbyteczną i bezsensowną modlić się za zmarłych"
Format HTML

Jerzy Gańko
"Ojcze nasz" za zmarłych
Format HTML

Stanisław Grochowski
Mów cicho...
Format HTML

Katolik.pl
Modlitwy i pieśni za zmarłych
Format HTML

św. Efrem
Pieśń o zmartwychwstaniu umarłych - modlitwa na Dzień Zaduszny
Format HTML

"Niedziela"
Modlitwy za zmarłych na każdy dzień tygodnia
Format HTML

ks. Zenon Mońka
Modlitwa za zmarłych
Format HTML

"Niedziela"
Odpust za zmarłych
Format HTML

ks. Jan Okuła
Modlitwa w perspektywie śmierci
Format HTML

ks. Jan Okuła
Modlitwa na granicy życia i śmierci
Format HTML

ks. Jan Okuła
Modlitewna łączność ze zmarłymi
Format HTML

Henryk Pietras SJ
Całe życie trzeba się uczyć umierać
"Mądrość świętych"
Format Real Audio

Henryk Pietras SJ
Nie chce żyć, kto nie chce umierać
"Mądrość świętych"
Format Real Audio