W niedzielę po uroczystości Objawienia Pańskiego (w naszej tradycji bardziej rozpowszechniona jest nazwa Trzech Króli) przypada święto Chrztu Pana Jezusa. Zamyka ono okres świętowania Bożego Narodzenia. Najstarszej tradycji tego święta należy szukać w liturgii Kościoła wschodniego, ponieważ (pomimo wyraźnego udokumentowania w Ewangeliach) chrzest Jezusa nie posiadał w liturgii rzymskiej oddzielnego święta. Dekretem Świętej Kongregacji Obrzędów z 23.03.1955 r. ustanowiono na dzień 13 stycznia, w miejsce dawnej oktawy Epifanii, wspomnienie chrztu Jezusa Chrystusa. Posoborowa reforma kalendarza liturgicznego w 1969 r. określiła ten dzień jako święto Chrztu Pańskiego. Pominięto wyrażenie "wspomnienie" i przesunięto jego termin na niedzielę po 6 stycznia.
Teksty modlitw związane ze świętem Chrztu Pańskiego odzwierciedlają bardzo dokładnie i szczegółowo przekazy ewangelijne. Podkreślają przy tym związek tego święta z uroczystością Epifanii, czyli Objawienia Pańskiego. Chrystus już jako dorosły, 30-letni mężczyzna, przychodzi nad brzeg Jordanu, by z rąk Jana Chrzciciela, swojego Poprzednika, przyjąć chrzest. Chociaż sam nie miał grzechu, nie odsunął się od grzesznych ludzi: wraz z nimi wstąpił w wody Jordanu, by dostąpić oczyszczenia. W ten sposób uświęcił wodę.
Opis Chrztu Pana Jezusa zostawili nam wszyscy trzej synoptycy. Najszczegółowiej to wydarzenie zrelacjonował nam św. Mateusz.
W dniu swojego chrztu Jezus został przedstawiony przez swojego Ojca jako Syn posłany dla dokonania dzieła zbawienia. Misję Chrystusa potwierdza swym świadectwem Bóg. Zamknięte przez grzech Adama niebiosa otwierają się, na Jezusa zstępuje Duch Święty. Z nieba daje się słyszeć jednoznaczny głos:

Od uroczystego aktu chrztu Chrystus rozpoczął swoją misję nauczycielską, którą św. Piotr, przygotowując do przyjęcia chrztu rodzinę rzymskiego urzędnika Korneliusza, opisał w następujących słowach: "Znacie sprawę Jezusa z Nazaretu, którego Bóg namaścił Duchem Świętym i mocą. Przeszedł On dobrze czyniąc i uzdrawiając wszystkich, którzy byli pod władzą diabła, dlatego że Bóg był z Nim" (Dz 10, 38). Jezus miał wtedy trzydzieści lat, gdyż dopiero od tego wieku zwyczaj żydowski pozwalał występować publicznie przed ludem i nauczać. Uważano, że od trzydziestu lat rozpoczyna się pełnia dojrzałości męskiej. Mówimy o mężczyznach, gdyż kobiety nigdy nie miały prawa zabierać głosu publicznie.
W tym wydarzeniu mamy też pierwsze w historii świata pojawienie się w postaci widzialnej całej Trójcy Świętej: Bóg Ojciec przemawia, Syn Boży jest w postaci ludzkiej, a Duch Święty pojawia się nad Nim w postaci gołębicy (epifania trynitarna).
Św. Jan Apostoł podaje nam miejsce, gdzie miał być Pan Jezus ochrzczony: "Działo się to w Betanii po drugiej stronie Jordanu, gdzie Jan udzielał chrztu" (J 1, 28). Jako dawną Betanię Zajordańską (była bowiem także Betania Przedjordańska ok. 3 km od Jerozolimy, gdzie mieszkał Łazarz z Marią i Martą) wskazuje się dzisiejsze Chirbet el Medesz, gdzie znajduje się potok, wpływający do Jordanu, mający wodę nawet w upalne lata. Tu według biblistów miał się ukrywać kiedyś Eliasz. Tu osiemset lat po nim miał wystąpić Jan Chrzciciel. W pobliżu Jordan jest bardzo płytki, tak że tędy właśnie prowadził szlak ze wschodu na zachód. Wykorzystał tę dogodną sytuację brodu św. Jan, aby zwiastować Mesjasza i przygotować na Jego przyjście serca ludzkie.
Rytualne obmywania były znane w starożytności u wielu ludów. Był to zewnętrzny znak wewnętrznej odmiany, żalu za popełnione grzechy i gotowości zadośćuczynienia za nie. Był to krzyk tęsknoty duszy, aby Bóg w swoim miłosierdziu oczyścił ją z win, jak woda oczyszcza ciało z brudu zewnętrznego, materialnego. W Babilonii istniało święte miasto Eridu, dokąd spieszyły tłumy aby się obmyć. W kulcie syryjskiego bóstwa Jannesa były sakralne oczyszczenia w wodzie i ogniu. W egipskiej Księdze Umarłych spotykamy najstarszy opis rytualnego obmycia niemowląt nowo narodzonych. Panowało więc już wtedy przekonanie, że człowiek rodzi się w jakiejś winie, którą trzeba obmyć. W świątyni w Der-el-Bahri można do dnia dzisiejszego oglądać plastycznie przedstawioną scenę rytualnych obmyć. Rytuał oczyszczenia jest nadto znany w kulcie Demetry, Cybeli, Attisa i Mitry. Zachowany jest on powszechnie do dnia dzisiejszego w Indiach, gdzie do miasta świętego Benares udają się w celach rytualnych kąpieli w Gangesie miliony wiernych bramińskich.
Święto Chrztu Pańskiego z jednej strony objawia nam Jezusa jako umiłowanego Syna Bożego, posłanego przez Ojca w mocy Ducha Świętego dla zbawienia człowieka, z drugiej zaś strony kieruje uwagę na rzeczywistość naszego chrztu. W tym sakramencie bowiem doświadczamy mocy zbawczej Chrystusa, która wyzwala z niewoli grzechów. Zostajemy także napełnieni Duchem Świętym i w ten sposób każdy z nas staje się umiłowanym dzieckiem Bożym. Kościół obchodzi w ten sposób święto narodzin milionów swoich dzieci, którym dała nowe, Boże życie woda Chrztu świętego. Istnieje nakaz liturgiczny, aby w Wielką Sobotę wystroić chrzcielnicę i pokazać ludowi jako kołyskę jego narodzin dla nieba. Z tej okazji kapłan dokonuje wtedy uroczystego poświęcenia na oczach ludu wody chrzcielnej. Tego dnia powinno się udzielać chrztu wszystkim katechumenom, którzy w czasie wielkanocnym mają otrzymać Chrzest święty. Temu służy również publiczne odnowienie obietnic Chrztu świętego wszystkich wiernych, zebranych w kościele.

Wraz ze świętem Chrztu Chrystusa kończy się liturgicznie okres Bożego Narodzenia. W Polsce jednak jest dawny zwyczaj kończenia tego czasu świętem Ofiarowania Pańskiego (Matki Bożej Gromnicznej) 2 lutego. Dlatego do tego czasu można zachować szopkę w kościele i śpiewać kolędy.


Materiały związane z tematyką Chrztu podzieliliśmy na następujące części:

Jan Paweł II
Chrzest fundamentem chrześcijańskiej egzystencji
Audiencja generalna, 01.04.1998
Format HTML

Jan Paweł II
Jedyny chrzest wspólnoty chrześcijańskiej
Rozważanie przed modlitwą "Anioł Pański", 15.04.1998
Format HTML

Jan Paweł II
Duch Święty w chrzcie i życiu publicznym Chrystusa
Audiencja generalna, 03.06.1998
Format HTML

Jan Paweł II
Chrystus włącza nas w życie Boga
Rozważanie przed modlitwą "Anioł Pański", 09.01.2000
Format HTML

Benedykt XVI
Chrzest źródłem naszej nadziei
Rozważanie przed modlitwą "Anioł Pański", 10.01.2010
Format HTML

ekai.pl
Benedykt XVI ochrzcił 14 dzieci
Relacja z Watykanu, 10.01.2010
Format HTML

Benedykt XVI
Chrzest rozpoczyna życie duchowe
Rozważanie przed modlitwą "Anioł Pański", 09.01.2011
Format HTML

Benedykt XVI
Gest solidarności z grzesznikami
Rozważanie przed modlitwą "Anioł Pański", 08.01.2012
Format HTML

ekai.pl
Wiara podstawą edukacji chrześcijańskiej
Chrzest 16 dzieci w święto Chrztu Pańskiego, 08.01.2012
Format HTML

o. Marcin Lisak OP
Niedziela Chrztu Pańskiego
Format HTML

Wiara.pl
Chrzest Pański - dlaczego takie święto?
Format HTML

Wiara.pl
Trzeba, abym był przez ciebie ochrzczony
Znaczenie Chrztu Pańskiego dla Jezusa i Kościoła
Format HTML

Wiara.pl
Chrzest Pański w Biblii
Format HTML

Wiara.pl
Chrzest Pański w liturgii
Format HTML

Wiara.pl
Ikona Chrztu Pańskiego
Format HTML

Jarosław Charkiewicz
Ikona Chrztu Pańskiego
Format HTML

Józef Augustyn SJ
Chrzest Jezusa
Format HTML

ks. Janusz Giera
Początek i koniec
Format HTML

Ks. Jacek Bolewski SJ
Człowiek Bożego upodobania
Format HTML

ks. Dariusz Kwiatkowski
Święto Chrztu Pańskiego
Format HTML

ks. Grzegorz Strzelczyk
Chrzest Jezusa, czyli historia trzech przełomów
Format HTML

Jan Uryga
Na święto Chrztu Pańskiego
Format HTML

Jerzy Kropiwnicki
Rzeka Jordan
Format HTML

Mariusz Kamieniecki
"Jordan" w Tradycji Wschodniej
Format HTML

ekai.pl
Grekokatolicy obchodzą Święto Jordanu - 19.01.2010
Format HTML

Tomasz Dostatni OP
Chrzest Jezusa
Format HTML

ks. Antoni Dunajski
Dwa zupełnie różne chrzty
Format HTML

ks. Tomasz Horak
Razem z Jezusem ochrzczeni
Format HTML

ks. Tomasz Horak
Bezgrzeszny wśród grzeszników
Format HTML

ks. Dariusz Madejczyk
Jezus także przyjął chrzest
Format HTML

ks. prof. Józef Kudasiewicz
Chrzest Jezusa w Jordanie
Format HTML

ks. Wojciech Niedźwiecki
Chrzest Jezusa w Jordanie
Format HTML

ks. Dariusz Madejczyk
W sandałach do nieba
Format HTML

ks. Jan Słomka
Chrzest Pański
Format HTML

ks. Ludwik Warzybok
Czy znamy sprawę Jezusa?
Format HTML

ks. Ludwik Warzybok
Chrzest Jezusowy i nasz
Format HTML

Krzysztof Sobot
Święto Jordanu
Format HTML

Fr. Justin Rosary Hour
Chrzest
Format HTML

ks. Michał Kaszowski
Teologia w pytaniach i odpowiedziach
Format HTML: Chrzest w świetle Katechizmu Kościoła Katolickiego
Format HTML: Narodzenie z wody i z Ducha Świętego
Format HTML: Konieczność chrztu do zbawienia

ks. Jarosław Krężel
Wykład na temat sakramentu chrztu w ramach katechezy przedchrzcielnej
Format HTML

ekai.pl
15 % katolickich chrztów przyjmują osoby powyżej 7. roku życia
Format HTML

Marino Qualizza
Inicjacja chrześcijańska (fragmenty książki)
Chrzest - podstawy biblijne
Chrzest w życiu Kościoła
Rozwój teologiczno-dogmatyczny (1)
Rozwój teologiczno-dogmatyczny (2)
Rozwój teologiczno-dogmatyczny (3)
Rozwój teologiczno-dogmatyczny (4)
Rozwój teologiczno-dogmatyczny (5)
Rozwój teologiczno-dogmatyczny (6)
Rozwój teologiczno-dogmatyczny (7)

Jacek Salij OP
Cztery chrzty
Format HTML

ks. Henryk Zieliński
Chrzest czy Totolotek?
Format HTML

Zarys wiary - katechizm
Chrzest początkiem nowego życia
Format HTML

Zarys wiary - katechizm
Chrzest programem życia
Format HTML