Najdostojniejszy mój Panie i Opiekunie. W ubiegłym miesiącu kiedy byłem w Jerozolimie, Wielebny Ojciec Gwardian pokazał mi list od Najdostojniejszych Kardynałów Świętej Kongregacji, w którym wyczytałem następujące słowa: "Czcigodny Ojciec powiadomił nas o opinii przyjętej przez ojca Pawła z Lodi, według której godzi się uczęszczać do świątyń heretyków i schizmatyków, jeśli w głębi serca zachowuje się wiarę katolicką. Ponieważ Święta Kongregacja uznała tę opinię za błędną, dlatego w żadnym przypadku nie wolno jej praktycznie stosować".

Otóż, po przybyciu do Egiptu przedstawiłem tę kwestię trzem naszym ojcom, którzy byli teologami i misjonarzami, a ponadto omawiałem ją z ojcem Archaniołem z Pistoi. Ponieważ ich zdanie było zgodne z moim, proszę Waszą Eminencję, abyś raczył je przyjąć od najmniejszego z twoich wychowanków, który pokornie przedkłada ci to, co może okazać się bardziej pożyteczne dla chwały Bożej i zbawienia dusz. Jednocześnie poddaję się wszelkim sprostowaniom.

Teologowie omawiający ten przypadek uzależniają jego godziwość od spełnienia się różnych warunków, które można sprowadzić do czterech: aby z takiego współuczestnictwa w czynnościach sakralnych nie wynikło zgorszenie, aby nie zagrażało niebezpieczeństwo utraty wiary, aby nie było uczestnictwa w czynności przestępczej lub w jakimś obrzędzie, który z natury swej jest heretycki czy też w jakiś sposób fałszywy oraz aby nie zachodziło potwierdzenie błędnej wiary lub błędnego obrzędu.

Aby jednak wydać sąd na temat powyższych czterech warunków, wymagana jest pełna i dokładna znajomość wszystkich okoliczności: miejsca, czasu, osób, obrzędów i innych tego rodzaju spraw. Tej znajomości nie mogą posiadać uczeni chrześcijańscy, ponieważ nie znają praktyk stosowanych w tych regionach. Dlatego też wydaje się, że sąd na ten temat należy pozostawić misjonarzom, którzy już dawno uważali, że nie należy zabraniać takiego współuczestnictwa. Przeciwny bowiem pogląd niweczy każdy środek, każdą drogę i wszelką nadzieję do zdziałania na misjach jakiegokolwiek dobra, a raczej przynosi wiele szkód.

Skoro wyłożyłem nasze uzasadnienie, opuszczając wiele innych ze względu na konieczność zwięzłego ujęcia, niech mi będzie wolno zakończyć wypowiedzią sławnego świętego Marcina, papieża i męczennika: "Prawo kościelne zna praktykę darowania winy w trudnych czasach prześladowań. Jeśli nie była ona wynikiem pogardy, co świadczy o sprzeniewierzeniu się, lecz wynikiem trwogi i nędzy ludzkiej, wówczas z konieczności skłaniają one do tego, aby kierując się miłosierdziem, unikać przesadnej surowości". Mamy tutaj wielu Koptów. Przeglądając ich księgi liturgiczne, nie dostrzegłem w nich żadnego błędu prócz wezwania heretyków Dioskora i Sewera. Pozwoliliśmy więc kapłanom sprawować Mszę świętą według tychże ksiąg, zobowiązując ich do opuszczenia wezwań owych heretyków. Tak też czynią i nie wynika z tego żadne zgorszenie dla ludu.