Dzisiejsza bazylika archikatedralna w Szczecinie jest jednym z najstarszych kościołów Pomorza Zachodniego. Została ufundowana w XII wieku. Początkowo była zbudowana z drewna. W połowie XIII w. rozpoczęto budowę murowanej, gotyckiej bazyliki. Budowa i kolejne przebudowy trwały aż do XVI stulecia. W 1534 r. kościół został przejęty przez protestantów. Od tego czasu, do 1944 r., nie zmieniał swych zasadniczych form, poza wymianą poszczególnych elementów zniszczonych przez pożary i wichury.
W 1944 r. kościół uległ niemal kompletnemu zniszczeniu. W formie częściowo zabezpieczonej ruiny pozostawał do 1972 r. Wówczas przejęty został ponownie przez Kościół katolicki i nowo utworzone biskupstwo szczecińsko-kamieńskie należące tak, jak w wiekach średnich, do metropolii gnieźnieńskiej. W latach 1972-1974 odbudowano go, rekonstruując średniowieczne rozplanowanie bryły i przestrzeni. Od 1992 r. kościół pw. św. Jakuba ma rangę bazyliki archikatedralnej.
W 2007 r. rozpoczęła się rekonstrukcja wieży katedry w celu przywrócenia jej dawnej sylwetki. 12 stycznia 2008 r. na wieży postawiono strzelisty hełm, w którym mają znaleźć się punkty widokowe. Po rekonstrukcji wieży, katedra mierzy 110,18 m i jest drugim pod względem wysokości budynkiem w Szczecinie i drugą co do wysokości świątynią w Polsce (po bazylice w Licheniu - 141,5 m).
15 czerwca 2008 r. uroczyście poświęcone zostały nowe organy. Mają one 66 głosów i składają się z 4743 piszczałek (o wysokości od 11 milimetrów do 10 m), w tym 183 rezonatory trąbki hiszpańskiej. Cały instrument o wysokości 10 m waży 36 ton.

Diecezja szczecińsko-kamieńska istnieje w swej obecnej formie od roku 1972. Powołał ją do istnienia - znosząc istniejącą wcześniej tymczasową organizację administracji kościelnej na Ziemiach Odzyskanych - papież Paweł VI bullą "Episcoporum Poloniæ Cœtus". Pierwszym biskupem diecezji został ks. dr Jerzy Stroba, który pełnił tę funkcję do roku 1978. Kolejnym ordynariuszem diecezji został bp Kazimierz Majdański. 25 marca 1992 r. bullą "Totus Tuus Poloniae Populus" Jan Paweł II podniósł dotychczasową diecezję do rangi archidiecezji. Obecnie arcypasterzem diecezji jest abp Andrzej Dzięga (od lutego 2009 r.). Wspierają go biskup pomocniczy Marian Błażej Kruszyłowicz OFMCap oraz biskup senior Jan Gałecki. Patronami archidiecezji są Najświętsza Maryja Panna Matka Kościoła i św. Otton z Bambergu, biskup.